Page 130 - Demo

Revolucioni Bolshevik i vitit 1917Rusia cariste ishte nj%u00eb shtet i madh q%u00eb ishte shnd%u00ebrruar gradualisht n%u00eb nj%u00eb fuqi t%u00eb madhe, sidomos gjat%u00eb shekullit XIX. Por fillimi i shekullit XX e gjeti at%u00eb me nj%u00eb s%u00ebr%u00eb problemesh t%u00eb m%u00ebdha n%u00eb krahasim me shtetet e fuqishme evropiane. Autoritarizmi i car%u00ebve rus%u00eb, pushteti i madh i pronar%u00ebve t%u00eb m%u00ebdhenj t%u00eb tok%u00ebs mbi fshatar%u00ebsin%u00eb, organizimi pothuajse feudal i shoq%u00ebris%u00eb, burokracia e fuqishme, diskriminimi i pakicave komb%u00ebtare dhe prapambetja n%u00eb zhvillimin industrial ishin problemet kryesore t%u00eb saj, duke krijuar pabarazi t%u00eb thella n%u00eb jet%u00ebn e p%u00ebrditshme t%u00eb shtresave t%u00eb ndryshme. Me p%u00ebrfshirjen e Rusis%u00eb n%u00eb Luft%u00ebn e Par%u00eb Bot%u00ebrore, gjendja ekonomike filloi t%u00eb p%u00ebrkeq%u00ebsohej edhe m%u00eb tep%u00ebr p%u00ebr shkak t%u00eb shpenzimeve ushtarake. Gjat%u00eb viteve t%u00eb luft%u00ebs, Rusia pati edhe humbje t%u00eb m%u00ebdha njer%u00ebzore, %u00e7ka shtoi pak%u00ebnaq%u00ebsin%u00eb e ushtar%u00ebve dhe familjeve t%u00eb tyre. P%u00ebr shkak t%u00eb k%u00ebsaj situate, n%u00eb shkurt t%u00eb vitit 1917, n%u00eb Rusi u zhvillua revolucioni demokratik q%u00eb solli abdikimin e carit dhe krijimin e nj%u00eb qeverie t%u00eb p%u00ebrkohshme. Q%u00eb n%u00eb vitin 1905, n%u00eb Rusi ishte krijuar edhe Parlamenti (Duma), i cili kishte pushtet t%u00eb kufizuar, duke mos arritur t%u00eb luante rolin q%u00eb i takonte nj%u00eb institucioni legjislativ. Ky mosfunksionim i jet%u00ebs parlamentare ishte rezultat i autoritarizmit t%u00eb carit Nikolai II. Revolucioni i shkurtit i vitit 1917, i dha shum%u00eb pushtet Dum%u00ebs dhe qeveris%u00eb s%u00eb p%u00ebrkohshme me n%u00eb krye Aleksand%u00ebr Kerenskin. Qeveria e p%u00ebrkohshme p%u00ebrb%u00ebhej nga p%u00ebrfaq%u00ebsues t%u00eb grupimeve politike t%u00eb djathta e t%u00eb majta. Nd%u00ebr grupet politike m%u00eb aktive ishin komunist%u00ebt, q%u00eb njiheshin ndryshe edhe si bolshevik%u00ebt (e p%u00ebrkthyer do t%u00eb thot%u00eb shumica). Ky grupim udh%u00ebhiqej nga Lenini dhe Leon Trocki. Ata bazoheshin n%u00eb ideologjin%u00eb marksiste dhe k%u00ebrkonin daljen e Rusis%u00eb nga lufta dhe shp%u00ebrndarjen e tokave p%u00ebr fshatar%u00ebsin%u00eb. Gjithashtu, k%u00ebrkohej q%u00eb pushteti t%u2019u kalonte sovjet%u00ebve, q%u00eb ishin k%u00ebshilla t%u00eb pun%u00ebtor%u00ebve, fshatar%u00ebve dhe ushtar%u00ebve n%u00eb t%u00eb gjith%u00eb Rusin%u00eb. Parullat e tyre ishin %u201cBuk%u00eb, tok%u00eb dhe paqe%u201d dhe %u201cGjith%u00eb pushtetin sovjet%u00ebve%u201d, sepse premtimet lidhnin drejtp%u00ebrdrejt varf%u00ebrin%u00eb dhe luft%u00ebn me nevoj%u00ebn p%u00ebr ndryshim politik.Duke p%u00ebrfituar nga gjendja e v%u00ebshtir%u00eb ekonomike, bolshevik%u00ebt organizuan revolucionin e 7 n%u00ebntorit 1917 (i njohur edhe si Revolucioni i Tetorit, p%u00ebr shkak N%u00eb foton majtas, Lenini duke folur dhe n%u00eb krah t%u00eb tij %u00ebsht%u00eb Trocki. N%u00eb foton djathtas, imazhi %u00ebsht%u00eb p%u00ebrpunuar duke e fshir%u00eb Trockin15.3 Bashkimi Sovjetik (BRSS)Lenini ishte gjithnj%u00eb e m%u00eb i pak%u00ebnaqur me veprimtarin%u00eb dhe karakterin e Stalinit dhe i paraqiti k%u00ebto mendime n%u00eb nj%u00eb let%u00ebr q%u00eb shkroi pak para vdekjes, e cila u quajt %u201ctestamenti i Leninit%u201d, ku k%u00ebshillonte udh%u00ebheq%u00ebsit sovjetik%u00eb t%u00eb shkarkonin Stalinin nga funksionet e tij. Trocki, Zinovievi dhe t%u00eb tjer%u00eb nuk e d%u00ebgjuan k%u00ebt%u00eb k%u00ebshill%u00eb dhe nuk e b%u00ebn%u00eb publike letr%u00ebn e Leninit. Brenda pak vitesh, Stalini ia doli t%u00eb d%u00ebnonte dhe t%u00eb ekzekutonte shum%u00eb prej bolshevik%u00ebve t%u00eb vjet%u00ebr, bashk%u00ebluft%u00ebtar%u00eb t%u00eb Leninit.Grimc%u00eb historike128